De penitentiaire inrichting in Leuze-en-Hainaut werd in mei 2014 officieel ingehuldigd. Het is een van de nieuwe gevangenissen die voorzien zijn in het Masterplan 2008-2012-2016 voor een gevangenisinfrastructuur in humane omstandigheden dat een antwoord moet bieden op de overbevolking in onze gevangenissen. Er is plaats voor 312 mannelijke gedetineerden waarvan 300 op cel verblijven en 12 op de afdeling beperkte detentie.

Geschiedenis

Samenwerking federale overheid en privé-consortium

De federale overheid koos voor de bouw van de nieuwe gevangenissen voor een samenwerking met privé-consortia. Voor iedere nieuwe gevangenis werd een privé-consortium gekozen. Zij staan in voor het ontwerp, de bouw, de financiering, het onderhoud van de gevangenis en bepaalde facilitaire diensten volgens de zogenaamde DBFM-overeenkomst (Design, Build, Finance & Maintain). FPR Leuze is de privé-partner voor de gevangenis in Leuze-en-Hainaut.

De federale overheid betaalt gedurende 25 jaar een vergoeding en is daarna eigenaar van het gebouw. Gedurende die 25 jaar onderhoudt de privé-partner het gebouw en de aanwezige technische installaties. Naast die onderhoudswerken is de privé-partner ook verantwoordelijk voor het gesorteerd afvalbeheer, de catering voor zowel personeel als gedetineerden (elk met hun eigen productiezone), de uitbating van de wasserij, het groenonderhoud en de schoonmaak van de gebouwen en lokalen buiten het cellencomplex.

Regime

Het regime van de gedetineerden bestaat uit een uitgebreid en samenhangend aanbod van professionele activiteiten, opleidingen en initiatieven tot persoonlijke ontwikkeling zodat de gedetineerden ook buiten de minimale tijdsblokken hun bezigheid hebben. Zij hebben toegang tot verschillende ontspanningsruimtes in de gevangenis. Zo kunnen de gedetineerden de vaardigheden die zij tijdens hun detentie hebben geleerd met het oog op hun re-integratie op een nuttige manier gebruiken.

Het detentieregime is gebaseerd op de betrokkenheid van de gedetineerden bij hun dagelijkse detentievoorwaarden en hun traject naar een toekomstige vrijlating. Van zodra de gedetineerde in de gevangenis aankomt, heeft hij toegang tot verschillende interne en externe multidisciplinaire ondersteunende diensten.

Infrastructuur

De gevangenis in Leuze-en-Hainaut is, op basis de beveiligingstechnologie die in dit nieuwe gebouw werd geïnstalleerd, een gevangenis met een hoge beveiligingsgraad.

Net zoals de gevangenis in Marche-en Famenne en in Beveren is de gevangenis in Leuze-en Hainaut op basis van een DBFM-formule (Design, Build, Finance and Maintain) gebouwd, wat onder meer inhoudt dat een deel van de diensten (keuken, onderhoud, wasserij, schoonmaak) voortaan in private handen is. Het beheer van die diensten gebeurt conform het regime van de inrichting en in samenwerking met de EPI-actoren. Bepaalde diensten bieden de gedetineerden de mogelijkheid om te werken en bijbehorende opleidingen te volgen.

Het gebouw is zo ontworpen dat de verplaatsingen binnen de gevangenis volgens rechtstreekse architecturale lijnen verlopen. Er is een beter evenwicht tussen de oppervlakte van de individuele verblijfsruimtes en de ruimtes voor gemeenschappelijke activiteiten. Alle diensten en leefruimten beschikken bovendien over veel natuurlijk licht dat naar binnen komt.

De gevangenis is specifiek ontworpen om waardigere detentieomstandigheden en meer ruimtes te bieden om zo het aanbod aan activiteiten voor een zinvolle dagbesteding en activiteiten rond duurzame ontwikkeling mogelijk te maken. De bedoeling is om gedetineerden ervan bewust te maken dat zij zich zowel individueel als in groep gepast moeten gedragen.

Om de digitale kloof te verminderen en de gedetineerde de kans te bieden om mee te zijn met de technologische evolutie, is het PrisonCloud-systeem op cel beschikbaar. Via dat systeem kan de gedetineerde zijn telefoongebruik op de voet volgen, televisie kijken, zaken aankopen in de kantine en interne diensten contacteren. 

Werkplaatsen

De gevangenis kan werk bieden aan 159 gedetineerden in de ateliers. Daarnaast kunnen de gedetineerden onderhouds- en huishoudelijk werk verrichten in de keuken, de wasserij en de onderhoudsdiensten. Gedetineerdenarbeid is een van de pijlers in het Belgische detentiebeleid omdat dit een cruciale rol speelt in het re-integratieproces. Gedetineerden krijgen zo de kans om hun detentietijd zo zinvol mogelijk in te vullen, hun burgerlijke partij of andere schulden af te betalen en professionele en sociale vaardigheden te verwerven die hen helpen om na hun vrijlating een job te vinden.

Activiteiten voor gedetineerden

Een van de bijzondere kenmerken in de gevangenis is de invoering van een basisdetentieregime met een gemeenschappelijk minimumaanbod voor alle gedetineerden. Alle dagelijkse activiteiten van het basisregime verlopen volgens een standaard uurregeling. Voor en na die activiteiten van het basisregime bevindt de gedetineerde zich op cel.

Iedere gedetineerde heeft recht op een dagelijkse wandeling in de buitenlucht. In iedere vleugel wordt dagelijks een wandeling van 3,5 uur georganiseerd. Daarnaast kan iedere gedetineerde drie keer per week gedurende anderhalf uur gebruik maken van de fitness, de gemeenschappelijke zaal en de sporthal. Werkende gedetineerden kunnen gedurende vijf tijdsblokken deelnemen aan activiteiten.

Per afdelingsregime zijn de celdeuren dagelijks (uitgezonderd op donderdag) gedurende anderhalf uur geopend. Voor de werkende gedetineerden is dit drie uur. In de gevangenis in Leuze-en-Hainaut kunnen verschillende opleidingen worden gevolgd, waaronder kwalificerende opleidingen zoals keukenhulp en schoonmaaktechnieken, basisopleidingen in management, talen en alfabetisering, en begeleidingstrajecten in onder andere stressbeheersing en professionele oriëntatie.