In tegenstelling tot de buitengerechtelijk bescherming is voor het opleggen van een bewind de tussenkomst van de rechter nodig.

De vrederechter zal een (of meerdere) bewindvoerder(s) aanstellen die de beschermde persoon zal bijstaan of vertegenwoordigen.

De vrederechter werkt een bescherming op maat van de persoon uit. De rechter duidt de handelingen aan waarvoor de beschermde persoon onbekwaam wordt om die nog te stellen. Hij zal hierbij rekening houden met wat de beschermde persoon zelf nog kan.

De vrederechter kan dus bepalen of de bescherming enkel voor de persoon nodig is of enkel voor de goederen. De bescherming kan evengoed gelden voor de persoon én voor de goederen.

  • Vb. persoon: uitoefening ouderlijk gezag, huwen, verblijfplaats kiezen, ...
  • Vb. goederen: schenking aanvaarden, lening aangaan, goederen vervreemden, ...

De rechter zal ook bepalen of er enkel bijstand of ook vertegenwoordiging nodig is van de beschermde persoon.

  • Bijstand houdt in dat de beschermde persoon zelf de handeling stelt, maar niet zelfstandig: de bewindvoerder moet akkoord gaan (meestal door mee te tekenen of door vooraf zijn toestemming te geven).
  • Vertegenwoordiging houdt in dat de bewindvoerder optreedt in de plaats van de beschermde persoon. De bewindvoerder moet de beschermde persoon hierbij wel betrekken en verplicht inlichten wanneer hij bepaalde handelingen stelt.

Naast het aanduiden van een bewindvoerder, kan de rechter ook een vertrouwenspersoon aanstellen. 

Een ‘vertrouwenspersoon’ (of meerdere) kan door de vrederechter aangewezen worden.

Zijn opdrachten zijn:

  • contact onderhouden met de beschermde persoon;
  • regelmatig overleg plegen met de bewindvoerder(s);
  • alle informatie ontvangen en alle nuttige informatie inwinnen bij
    bewindvoerder(s);
  • de wens uitdrukken van de beschermde persoon in de door de wet bepaalde gevallen of de beschermde persoon ondersteunen in het uitdrukken van die wens.

Bij kennelijke tekortkomingen van de bewindvoerder moet de vertrouwenspersoon ook naar de vrederechter stappen (alarmbelfunctie).