Statuten

De statuten gelden als de grondwet van de vereniging. Ze beschrijven de rechten en plichten van de leden en van de raad van bestuur, ze structureren de vereniging, … Ze bepalen ook wie lid kan worden van de vzw en van de raad van bestuur.

De stichtende leden krijgen een grote vrijheid om de statuten van hun vzw op te stellen.

De statuten moeten schriftelijk worden vastgesteld. Dat kan via een onderhandse akte, dus enkel in aanwezigheid van de stichters, of via een authentieke akte opgemaakt bij een notaris.

De wet vereist dat de statuten ten minste in twee exemplaren worden opgemaakt. De tekst moet verschillende verplichte vermeldingen bevatten.

Wanneer de stichters de statuten van de vzw hebben vastgelegd en ondertekend, moeten zij een aantal formaliteiten afhandelen vooraleer de statuten kunnen worden bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad. Een vzw verwerft rechtspersoonlijkheid op de dag waarop ze haar statuten en de akten over de benoeming van de bestuurders neerlegt bij de griffie van de rechtbank van koophandel. Vanaf die datum bestaat de vzw als volledig rechtssubject.

De statuten kunnen later nog worden gewijzigd

Verplichte vermeldingen

De volgende vermeldingen in de statuten zijn verplicht:

  • De term ‘vereniging zonder winstoogmerk’ of de afkorting ‘vzw’.
  • Het adres (gemeente, postcode, straat en huisnummer) van de zetel en het overeenkomstige gerechtelijk arrondissement. De zetel van een Belgische vzw moet in België gelegen zijn, wat niet betekent dat een vereniging niet in het buitenland mag werken.
    De naam van de vzw. Deze mag u vrij kiezen, al mag er geen andere vereniging of stichting bestaan met dezelfde naam. U kunt dit controleren via de databank van het Belgisch Staatsblad.
  • Het doel van de vzw.
  • De naam, voornamen en woonplaats van iedere stichter (natuurlijke persoon) en de naam van de vennootschap, rechtsvorm (nv, bvba, ...) en adres van de zetel van elke stichter (rechtspersoon).
  • De voorwaarden en formaliteiten voor de toetreding en de uittreding van leden.
  • De rechten en plichten van een toegetreden lid.
  • De bevoegdheden en de wijze van bijeenroeping van de algemene vergadering, en de manier waarop haar beslissing aan de leden en aan derden wordt meegedeeld.
  • De wijze waarop de algemene vergadering wordt bijeengeroepen door de raad van bestuur.
  • De manier waarop de leden de beslissingen van de algemene vergadering vernemen.
  • Regels over de benoeming, de afzetting en de ambtsbeëindiging van de bestuurders, en over de omvang van hun bevoegdheden en de wijze waarop zij worden uitgeoefend (ofwel alleen, ofwel gezamenlijk, ofwel als college). Ook regels over de duur van hun mandaat zijn verplicht.
  • Bepalingen over de eventuele mogelijkheid die bepaalde personen hebben om de vzw te vertegenwoordigen en/of het dagelijks bestuur van de vzw uit te oefenen. De wijze van benoeming van eventuele commissarissen.
  • Het maximumbedrag van de bijdrage voor hen die willen toetreden tot de vzw.
  • De vermelding van de bestemming van de activa die volgen uit de vereffening van de vzw. Deze activa moeten voor een belangeloos doel worden aangewend.
  • De duur van de vzw als deze niet onbeperkt is.

Sancties als de statuten onvolledig zijn

Volgens de wet is de vzw nietig wanneer de volgende vermeldingen ontbreken in de statuten:

  • de naam, het adres en het gerechtelijk arrondissement van de zetel van de vereniging
  • de nauwkeurige omschrijving van het doel

De vzw kan ook gerechtelijk worden ontbonden.

Formaliteiten na de ondertekening van de statuten

Zodra de stichtende leden de statuten van de vzw hebben opgesteld en ondertekend, moeten zij deze neerleggen op de griffie van de rechtbank van koophandel, bevoegd voor de plaats waar de zetel van de vzw is gevestigd.

Ook de akten over de benoeming van de bestuurders moeten er worden neergelegd. Hetzelfde geldt voor de eventuele akten over de benoeming van de personen aan wie het dagelijks bestuur is opgedragen, van de personen gemachtigd om de vzw te vertegenwoordigen en van de commissarissen.

Sinds februari 2012 kan de neerlegging van de oprichtingsakte op elektronische wijze gebeuren met behulp van een eID-kaartlezer, en wel via www.egriffie.be

Alle net opgesomde neergelegde stukken moeten verschijnen in het Belgisch Staatsblad. U moet deze publicatie via een ad-hocformulier aanvragen en dit document vervolgens richten aan de griffie van de bevoegde rechtbank van koophandel. U moet de bekendmakingskosten vooraf betalen aan het Belgisch Staatsblad. Op de site van het Belgisch Staatsblad vindt u meer inlichtingen over de formulieren en hoe u ze moet invullen.

U kunt dit formulier en de nodige informatie ook krijgen bij de griffie van de rechtbank van koophandel of wat betreft de elektronische neerlegging bij de helpdesk van het Belgisch Staatsblad (e-helpdesk@just.fgov.be – 0800 98 809).

Daarna maakt de griffie het verzoek tot bekendmaking over aan het Belgisch Staatsblad.

De wet zegt niets over de termijn tussen de ondertekening van de statuten en de neerlegging ervan bij de griffie van de rechtbank van koophandel, of over de termijn in verband met de betaling. Het is wel zo dat zolang de statuten niet zijn neergelegd bij de rechtbank van koophandel, de vereniging niet over rechtspersoonlijkheid beschikt. Tot de neerlegging wordt ze beschouwd als een ‘vereniging in oprichting’.

Verwerving van rechtspersoonlijkheid

Een vzw verwerft rechtspersoonlijkheid op de dag waarop ze haar statuten en de akten over de benoeming van de bestuurders neerlegt bij de griffie van de rechtbank van koophandel. Vanaf die datum bestaat de vzw als volledig rechtssubject.

Tussen de oprichting en het tijdstip waarop de vzw rechtspersoonlijkheid krijgt, kan een periode verstrijken. Tijdens deze periode kan de vzw toch al een beperkt aantal handelingen verrichten:

  • materiaal aankopen
  • een gebouw huren
  • een bankrekening openen
  • personeel aanwerven.

Tenzij anders wordt overeengekomen, zijn diegenen die deze verbintenissen sluiten persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk.

Er bestaat echter een uitzondering op deze regel, namelijk als de vzw:

  • rechtspersoonlijkheid verwerft binnen de twee jaar die volgt op het ontstaan van een verbintenis
  • en deze verbintenis bekrachtigt binnen de zes maanden na het verwerven van de rechtspersoonlijkheid.
    De griffie van de rechtbank van koophandel kent een ondernemingsnummer toe aan elke nieuw opgerichte vzw.

De statuten wijzigen

De bevoegdheid om de statuten van een vzw te wijzigen, is voorbehouden aan de algemene vergadering.

De raad van bestuur moet de leden ten minste acht dagen voor de datum van de algemene vergadering bijeenroepen. De agenda en de voorgenomen statutenwijzigingen moeten uitdrukkelijk in de oproeping zijn vermeld. De term ‘wijziging statuten’ volstaat in dit geval niet.
Een algemene vergadering kan pas op een geldige wijze een beslissing nemen over een statutenwijziging als ten minste twee derde van de vaste leden op de vergadering aanwezig of vertegenwoordigd zijn (quorum). In de statuten kan een strenger quorum zijn bepaald. Wanneer het quorum niet wordt bereikt, kan een tweede algemene vergadering worden bijeengeroepen. Die kan dan beraadslagen en besluiten ongeacht het aantal aanwezige of vertegenwoordigde leden. Er moeten tussen de twee vergaderingen ten minste 15 dagen zitten.

Voor een statutenwijziging is ten minste twee derde van de stemmen vereist. Als de wijziging betrekking heeft op het doel van de vzw, is het vereiste stemquorum vier vijfde van de stemmen. Hetzelfde quorum geldt voor de ontbinding van de vzw. Ook hier kunnen de statuten voorzien in een strenger quorum.

Als de algemene vergadering de statutenwijziging aanneemt, moet zij die samen met een gecoördineerde tekst van de statuten neerleggen op de griffie van de rechtbank van koophandel.

De griffie van de rechtbank van koophandel deelt de statutenwijziging mee aan het Belgisch Staatsblad met het oog op de bekendmaking ervan. Hiervoor moet de vzw opnieuw een ad-hocformulier gebruiken.

Contacteer ons

Press

Pers

press@just.fgov.be
  • Edward Landtsheere
    (NL)

  • Christine-Laura Kouassi
    (FR)